Ni hano uri
Home > Amakuru > Malariya ngo yongeye kugaragara mu banyarwanda, menya malariya birushijeho.

Malariya ngo yongeye kugaragara mu banyarwanda, menya malariya birushijeho.

Malariya mu Rwanda ni indwara izwi n’abantu b’ingeri zose, ku buryo nta watinya kukubwira ko ayifiteho ubumenyi buhagije.

Nyamara, mu gihe u Rwanda rwari rwarinjiye mu bihugu byarwanyije malariya ku buryo bugaragara, kuri ubu umubare w’abarwayi bayo wazamutse mu buryo bw’indengakamere.

N’ubwo impamvu zatumye umubare w’abarwayi ba malariya uzamuka ari nyinshi, kudohoka kw’abaturage ku kwirinda iyi ndwara byagize uruhare rukomeye muri iki kibazo nk’uko bitangazwa n’inzobere z’abaganga.

Ubundi Malariya ni indwara yanduzwa n’umubu w’ingore wanduye witwa anophele mu rurimi rw’igifaransa. Ngo uyu mubu na wo iyo urumye umuntu, ni  bwo yandura indwara ya malariya.

Gukura k’udukoko twanduza malariya mu mubu biterwa n’ibintu bimwe na bimwe, nko kuba aho uri hahehereye kandi hashyushye.

Iyo umubu ufite udukoko twa maraliya urumye umuntu, udukoko twinjira mu maraso tukaryama mu  mwijima. Mu gihe cy’iminsi 5 kugeza kuri 16, ni bwo umuntu atangira kugaragaza ibimenyetso, ari na ko udukoko turushaho kwiyongera.

Udukoko dushya duhita dutangira kurekurwa tukajya mu tunyangingo tw’amaraso dutukura, na bwo tugakomeza kwiyongera.

Gusa ngo hari udukoko tuguma mu mwijima, tukazarekurwa cyera, ari byo bivamo ubwiyuburure bwa malariya.

Umubu kandi ushobora kuba muzima, ariko waruma umuntu urwaye malariya ukandura, ukananduza abandi.

Ibimeyetso bya Maraliya…

Ibimenyetso bya malariya, harimo kumva umuntu akonje no gutitira, kugira umuriro, kubabara umutwe no kuruka cyane cyane ku bana, kubira ibyuya, no kugira umunaniro.

Iyo ibi bimenyetso bivuzwe haruguru iyo bigaragaye umuntu ntabone ubuvuzi, umurwayi arushaho kumererwa nabi.

Umuriro ukabije ariko umuntu akumva akonje cyane, kuvugaguzwa, gutitira, guhumeka cyane n’ibibazo byo guhumeka, kuva amaraso mu buryo budasanzwe no kugaragaza ibimenyetso byo kubura amaraso n’ibindi. Iyo umuntu atavuwe neza kandi ku gihe, Malariya irica.

Ni gute twakwirinda malariya?

Dr Lt Col Kabahizi Jules ushinzwe Ishami ry’Ubuvuzi bw’Imbere mu mubiri mu bitaro bya Gisirikari I Kanombe, yongeye kwibutsa abaturarwanda uko bakwirinda malariya.

Kurara mu nzitiramibu ziteyemo umuti, gutema ibihuru bikikije ingo, no gukuraho ibiziba bituriye aho abantu bari ni bumwe mu buryo bwo kwirinda malariya.

‘Abaturage bagiye batezuka ku ntego bari biyemeje mbere na mbere, bitiza umurindi ubwiyongere bwa malariya.” Nk’uko Dr Lt Col Kabahizi abitangaza.

Ngo uko iminsi ishira, ni ko agakoko gatera malariya kamenyera imiti ihabwa abarwaye iyo ndwara, hagafatwa ingamba zo kuyihindura.

Ngo umubu ngore, ngo  kugira ngo ushobore gutera amagi ubyare,ugomba kuba uri  ahantu hafite ubushyuhe buhagije. Ni yo mpamvu Abanyarwanda basabwa gukuraho ibihuru n’amazi mabi akikije ingo.

Hamwe n’ihindagurika ry’ibihe, ngo ubushyuhe bugenda bwiyongera, bigatuma imibu ishobora kubyara indi mibu myinshi.

Ngo mu ngamba zo kurwanya malariya, higanjemo izo kurwanya imibu. Ngo ikindi ni uko iyo umuntu yanduye ashobora kuvurwa, bityo niba hari ugaragayeho ibimenyetso byavuzwe haruguru aba agomba kwihutira kwa muganga.

Ku isi, abantu bagera kuri miliyoni 214 ni bo barwaye malariya mu mwaka wa 2015. N’ubwo uyu mubare ari munini, kuva mu mwaka wa 2000 kugeza 2015 malariya yagabanutseho 37%, na ho abahitanwaga na yo bagabanutseho 60%.

80% by’abarwayi ba malariya baboneka muri Afurika, na ho 78% by’abahitanwa na yo babarizwa kuri uyu mugabane.

Nk’uko raporo zibigaragaza, ngo kutagira sisiteme z’ubuvuzi zihamye kuri bose ni imwe mu mpamvu ituma malariya ikomeza kwibasira bimwe mu bihugu bya Afurika.

Richard
Mucyo dufatanye kuzamurana mu myumvire n'ubumenyi mubuzima, twandikire kuri e-mail: mubuzima1@gmail.com

izindi nkuru bisa

Igitekerezo cyanyu ni ingenzi.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

hejuru